LEKCJA 2 - INSTALACJA UBUNTU SERVER 24.04

Wprowadzenie do lekcji

Przed przystąpieniem do instalacji naszego serwera, należy ustalić jakie parametry nadamy naszej maszynie wirtualnej.

  • Nazwa maszyny: Dowolna np. Ubuntu_Server_24.04
  • Typ: Linux
  • Wersja: Ubuntu (64-bit)
  • Rozmiar pamięci: 2048MB (minimum)
  • Dysk twardy: Wirtualny dysk
  • Przechowywanie na dysku twardym: Dynamicznie alokowany (nie zaznaczać Allocate all disk space now)
  • Rozmiar dysku: 25GB (minimum)
  • Pamięć VRAM: 128MB
  • Akceleracja 3D: Włączona (Accelerate 3D graphics)
  • Karta sieciowa 1: Włączona
  • Tryb działania karty 1: NAT
  • Karta sieciowa 2: Włączona
  • Tryb działania karty 2: Custom -> VMnet2

I. Przygotowanie maszyny wirtualnej

1a-1

Pierwsze co widzimy to strona główna VMware Workstation. Aby utworzyć naszą wirtualną maszynę klikamy Create a new Virtual Machine.

1a-2

W oknie kreatora wybieramy typ konfiguracji Typical (recommended), który w kilku prostych krokach pozwoli nam utworzyć maszynę wirtualną, a następnie klikamy Next.

1a-3

W tym miejscu wybieramy ścieżkę, gdzie znajduję się nasz plik .iso z Ubuntu Server 24.04 i klikamy Next.

1a-4

Musimy także nadać nazwę naszej maszynie wirtualnej. Domyślnie VMware ustawia nazwę systemu, który kreator wykryje z pliku .iso. Możemy też zmienić ścieżkę, w której nasza maszyna wirtualna zostanie zapisana. Po wybraniu odpowiednej nazwy i ścieżki zapisu klikamy Next.

1a-5

W oknie Specify Disk Capacity konfigurujemy parametry wirtualnego dysku twardego:


  • Maximum disk size (GB) – określa maksymalną pojemność dysku przydzieloną dla maszyny; ustawiamy wartość 40 GB (jest to przestrzeń alokowana dynamicznie, co oznacza, że plik dysku na komputerze fizycznym rośnie wraz z instalacją programów i zapisywaniem danych, nie zajmując od razu całych 40 GB).
  • Store virtual disk as a single file – zapisuje cały wirtualny dysk w jednym dużym pliku ".vmdk", co zapewnia nieco lepszą wydajność operacji wejścia/wyjścia (I/O), lecz utrudnia przenoszenie maszyny na nośniki sformatowane w systemie FAT32 lub przesyłanie jej przez sieć.
  • Split virtual disk into multiple files – dzieli wirtualny dysk na mniejsze fragmenty (pliki do 2 GB każdy), co znacząco ułatwia kopiowanie, archiwizację i przenoszenie maszyny między różnymi stanowiskami komputerowymi.


Wybieramy opcję Split virtual disk into multiple files i klikamy Next, aby przejść do podsumowania.

1a-6

W oknie Ready to Create Virtual Machine odznaczamy opcję Power on this virtual machine after creation, a następnie klikamy przycisk Customize Hardware..., aby dostosować parametry sprzętowe maszyny wirtualnej przed jej utworzeniem.

1a-7

W oknie Hardware przechodzimy do zakładki Memory i w polu Memory for this virtual machine zwiększamy ilość pamięci RAM (jeśli nasz sprzęt na to pozwala) do 8192 MB (8 GB), co zapewni w pełni płynne i stabilne działanie naszego systemu.

1a-8

Wybieramy element Network Adapter z listy urządzeń i w sekcji Network connection upewniamy się, że zaznaczony jest tryb NAT.

1a-9_10

Na naszym serwerze potrzebujemy też drugiej karty sieciowej. W celu dodania jej klikamy w prawym dolnym rogu przycisk Add... i wybieramy Network Adapter.

1a-11

W sekcji Network connection ustawiamy naszą nowo utworzoną kartę sieciową na Custom -> VMnet2.

Po wszystkich zmianach możemy zamknąć okno konfiguracji naszej maszyny.

1a-12

W tym oknie klikamy przycisk Finish.

II. Właściwa instalacja Ubuntu Server 24.04

1a-13

Po utworzeniu naszej maszyny wirtualnej możemy przejść do instalacji naszego systemu. W tym celu klikamy Power on this virtual machine i czekamy aż nasza maszyna sie uruchomi.

1a-14

Po uruchomieniu maszyny pojawi się menu programu rozruchowego GNU GRUB. Wybieramy pierwszą pozycję Try or Install Ubuntu Server i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-15

W oknie wyboru języka instalatora tekstowego za pomocą strzałek na klawiaturze najeżdżamy na opcję [ Polski ] i klikamy Enter.

1a-16

Widzimy ekran z możliwością zaktualizowania instalatora systemu. My pomijamy ten krok i klikamy na Kontynuuj bez aktualizacji.

1a-17

Tutaj mamy do ustawienia układ klawiatury. My ustawiamy Polski i klikamy Gotowe.

1a-18

Zostawiamy domyślnie zaznaczoną opcję Ubuntu Server, przechodzimy na dół na Gotowe i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-19

W kolejnym kroku instalator wyświetla informacje o wykrytych kartach sieciowych oraz statusie DHCP. Z powodu włączonej usługi DHCP w sieci NAT, pierwszy interfejs (ens33) otrzymał automatycznie adres IP, natomiast drugi pozostał nieskonfigurowany. Przechodzimy do ręcznej zmiany adresacji obu kart, zaczynając od pierwszej, odpowiedzialnej za dostęp do Internetu.

1a-20

W tym celu zaznaczamy ją za pomocą strzałek i klikamy Enter. Pojawi się okienko w którym możemy wybrać różne opcje:

  • Info – wyświetla informacje na temat naszego interfejsu.
  • Edit IPv4 – pozwala nam ustawić adresację IP w wersji 4.
  • Edit IPv6 – pozwala nam ustawić adresację IP w wersji 6.
  • Add a VLAN tag – pozwala nam ustawić tagowanie ramek na naszej karcie.
  • Opcją (close) możemy zamknąć okno.

My sobie wybierzemy opcję do ustawienia adresacji IPv4, czyli Edit IPv4.

1a-21

Otwiera się okno Edit ens33 IPv4 configuration. W polu Metoda IPv4 domyślnie ustawiona jest opcja pobierania adresu przez DHCP (Automatycznie (DHCP)). Zmieniamy to ustawienie – naciskamy Enter i z listy wybieramy tryb konfiguracji statycznej (Manual / Ręczne).

1a-22

Po wybraniu opcji ręcznej okno konfiguracji rozwija dodatkowe pola, które uzupełniamy odpowiednimi parametrami sieciowymi:

  • Podsieć – wpisujemy adres naszej podsieci wraz z maską w notacji CIDR, czyli 192.168.245.0/24.
  • Adres IP – podajemy statyczny adres IP przypisany do maszyny wirtualnej, w tym przypadku 192.168.245.129.
  • Brama sieciowa – wpisujemy adres bramy domyślnej dla sieci NAT w VMware, czyli 192.168.245.2.
  • Serwery DNS – podajemy adresy serwerów DNS rozdzielone przecinkiem bez spacji: 8.8.8.8,1.1.1.1 (Google oraz Cloudflare).
  • Domeny przeszukiwania – pole pozostawiamy puste.

Po wprowadzeniu wszystkich danych przechodzimy na opcję Zapisz i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-23

Po zatwierdzeniu należy zwrócić uwagę przy naszym interfejsie, na pozycję opisaną jako NOTES. Jeżeli pojawi tam się znak minus, czyli "–" to oznacza, że maszyna połączyła się z Internetem.

Teraz została nam już tylko konfiguracja drugiej karty sieciowej.

1a-24

Ją również skonfigurujemy statycznie wykorzystując wybrane przez nas adresy IP. Ja zdecydowałem, że moja wewnętrzna sieć będzie adresowana w taki sposób: 192.168.10.0/24, zaś adresem IP mojego serwera będzie 192.168.10.10. Bramy, jak i serwerów DNS wpisywać nie musimy (ale możemy). Przechodzimy na pozycję Zapisz i naciskamy Enter.

1a-25

Ostatecznie menu konfiguracyjne połączeń sieciowych powinno tak wyglądać, że przy każdym interfejsie jest znak minus, a także każdy jest skonfigurowany jako static. W przypadku błędów należy dokładne sprawdzić naszą konfigurację kart sieciowych – a nawet sprawdzić ustawienia VMware. Jeżeli jednak jesteśmy pewni, to możemy zatwierdzić naszą konfigurację, wybierając Gotowe i naciskając Enter.

1a-26

Dalej instalator poprosi nas o podanie serwera proxy. Proxy jest to serwer, przez który przechodzi cały ruch stron internetowych (protokół http). Często serwery tego typu wykorzystywane są do filtrowania stron internetowych np. w szkołach. Wykorzystuje się je również w bardziej specjalistycznych celach. Na przykład aby obciąć stronę internetową z certyfikatu ssl i https. Przydaje się to podczas korzystania ze starszych przeglądarek. Jeżeli u Was stosuje się serwer Proxy to należy go tutaj wpisać. W większości przypadków proxy nie ma, więc pozostawiamy to pole puste zaznaczamy Gotowe i naciskamy Enter.

1a-27

Następnie Ubuntu spyta się czy chcemy ustawić alternatywny mirror z repozytoriami i aktualizacjami do systemu. Obecnie nie jest to konieczne, gdyż wersja 24.04 jest wspierana. Jednak za parę lat będzie można tutaj wpisać archiwalne mirrory, aby wszystko działało poprawnie. Tak więc pozostawiamy domyślną opcję zaznaczamy Gotowe i naciskamy Enter.

1a-28

W kolejnym kroku instalator wymaga wyboru sposobu partycjonowania dysku. Dostępne są następujące opcje:

  • Use an entire disk – automatyczna instalacja systemu na całej dostępnej przestrzeni dyskowej.
  • Custom storage layout – ręczne tworzenie partycji i dostosowywanie układu pamięci masowej według własnych potrzeb.
  • Set up this disk as an LVM group – utworzenie logicznego wolumenu (LVM) z możliwością jego zaszyfrowania, co ułatwia późniejsze elastyczne zarządzanie rozmiarem wolumenów i łączenie przestrzeni dyskowej na poziomie systemu.

Domyślna konfiguracja (Use an entire disk) jest w zupełności wystarczająca, dlatego przechodzimy do opcji Gotowe i zatwierdzamy ją klawiszem Enter.

1a-29

W oknie Konfiguracja pamięci masowej instalator wyświetla PODSUMOWANIE SYSTEMU PLIKÓW oraz listę planowanych zmian na dysku. Utworzone zostaną m.in.:

  • Partycja rozruchowa /boot o rozmiarze 2.000G (partycja na dysku lokalnym w formacie ext4).
  • Główna partycja systemowa / o rozmiarze 18.996G, utworzona jako logiczny wolumin LVM w grupie ubuntu-vg.

Taki podział jest w zupełności wystarczający. Przechodzimy na opcję Gotowe i zatwierdzamy ją klawiszem Enter (opcja Przywróć pozwala w razie potrzeby cofnąć wprowadzone zmiany do stanu pierwotnego).

1a-30

Instalator jeszcze będzie wymagał od nas potwierdzenia partycjonowania dysku. Zaznaczamy Kontynuuj i akceptujemy zmiany przyciskiem Enter.

1a-31

W oknie Profile configuration uzupełniamy dane profilu użytkownika oraz maszyny:

  • Twoje imię – wpisujemy nazwę wyświetlaną użytkownika, np. administrator.
  • Your servers name – podajemy nazwę sieciową serwera (hostname), w tym przypadku server00 (wskazuje na typ maszyny i jej numer w strukturze sieci).
  • Wybierz nazwę użytkownika – wpisujemy login do konta, czyli administrator.
  • Ustaw hasło oraz Potwierdź hasło – wprowadzamy i powtarzamy bezpieczne hasło do konta.

Po uzupełnieniu wszystkich pól przechodzimy na opcję [ Gotowe ] i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-32

W oknie Upgrade to Ubuntu Pro pozostawiamy domyślnie zaznaczoną opcję (X) Skip for now, przechodzimy na dół na pozycję Kontynuuj i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-33

W kolejnym kroku instalator oferuje możliwość zainstalowania serwera OpenSSH (oprogramowania umożliwiającego bezpieczny, szyfrowany dostęp do powłoki tekstowej systemu ze zdalnej maszyny).

Przechodzimy strzałkami na opcję Install OpenSSH server i zaznaczamy ją za pomocą klawisza Spacja (w instalatorach tekstowych naciśnięcie spacji służy do zaznaczania pól wyboru, podczas gdy Enter najczęściej zatwierdza całe okno). Po zaznaczeniu pakietu przechodzimy na pozycję Gotowe i zatwierdzamy klawiszem Enter.

1a-34

Teraz instalator daje nam możliwość instalacji dodatkowych programów. Jak na razie żaden nas nie interesuje. Przechodzimy więc na pozycję Gotowe i dajemy Enter.

1a-35

W tym momencie rozpocznie się instalacja systemu. Wprawdzie Ubuntu się już instalował w tle od momentu rozpoczęcia partycjonowania, jednak teraz już zacznie kopiować potrzebne pliku i konfigurować potrzebne programy. Instalacja sama w sobie jest krótka, jednak po jej zakończeniu instalator zacznie pobierać aktualizacje z Internetu. Możemy anulować ich instalację, jednak ja zalecam aby się pobrały.

1a-36

Kiedy instalacja się zakończy pojawi nam się opcja uruchomienia systemu ponownie. Wybieramy ją i dajemy Enter.

1a-37

Podczas restartu mogą pojawić się komunikaty o błędach związane z odmontowywaniem napędu, a instalator wyświetli prośbę o usunięcie nośnika instalacyjnego (Please remove the installation medium, then press ENTER). VMware zazwyczaj automatycznie odłącza zamontowany obraz ISO z wirtualnego napędu CD/DVD. Naciskamy klawisz Enter, aby dokończyć procedurę ponownego uruchomienia maszyny.

1a-38

Po restarcie widzimy ekran logowania do systemu. Wpisujemy nazwe użytkownika podaną przez nas podczas instalacji po czym hasło do naszego konta.

1a-39

Po poprawnym zalogowaniu wita nas domyślny komunikat od Ubuntu. Podaje nam wersję systemu, przydatne linki, obecne zużycie zasobów, adresy IP oraz inne informacje. Na samym końcu mamy nasz znak zachęty czyli $ lub # w przypadku konta roota. Od tego momentu możemy wpisywać nasze komendy.

1a-40

Uwaga! Ten test przeprowadzamy, jeżeli wcześniej skonfigurowaliśmy karty sieciowe. Inaczej nie zadziała chyba, że mieliśmy aktywowane DHCP w sieci NAT i serwer pobrał adresy. Teraz możemy sprawdzić połączenie z Internetem. Wpisujemy więc:

$ ping wp.pl

Oczywiście bez znaku dolara. W taki sposób będę pisał komendy. Czyli znak zachęty i komenda. Pisane w innej czcionce.

To polecenie rozpocznie nam pingowanie serwerów strony wp.pl. Jeżeli wszystko działa to pingi powinny lecieć. W przeciwieństwie do Windowsa tutaj pingi będą lecieć w nieskończoność. Aby je zatrzymać wciskamy kombinację Ctrl+C, która zatrzymuje wykonywanie większości programów. Dostaniemy też odpowiednie podsumowanie.

1a-41

Ostatnią najważniejszą czynnością będzie wyłączenie serwera. Można to zrobić za pomocą komendy shutdown. Jednak samo jej wpisanie wprawdzie wyłączy serwer ale za jakiś czas. Dlatego też wpisujemy shutdown z parametrem now, czyli:

$ shutdown now

Spowoduje natychmiastowe rozpoczęcie procedury wyłączenia serwera.