I. Instalacja ISC DHCP
Zaczynamy od tego, że DHCP jest jedynie protokołem, a my musimy wybrać jego implementację. Jednym z najpopularniejszych rozwiązań jest ISC DHCP, stworzone przez Internet Systems Consortium (ISC). Aby zainstalować to oprogramowanie, używamy poleceń:
$ sudo apt update $ sudo apt install isc-dhcp-server
II. Konfiguracja ISC DHCP
Najpierw sprawdzamy, czy nasza usługa jest aktywna. Wykonujemy to za pomocą polecenia:
$ systemctl status isc-dhcp-server
W tym momencie interesuje nas pole Active. Aby wyjść z podglądu statusu, naciskamy klawisz q lub skrót Ctrl + C. Na tym etapie ważne jest, aby usługa miała status FAILED (inactive). Jeśli nasza usługa mimo to się uruchomiła, musimy ją zatrzymać:
$ sudo systemctl stop isc-dhcp-server
Teraz musimy ustalić, na którym interfejsie serwer DHCP będzie nasłuchiwał żądań. W tym celu przechodzimy do edycji pliku /etc/default/isc-dhcp-server:
$ sudo nano /etc/default/isc-dhcp-server
Wcześniej skonfigurowałem nazwę dla naszego interfejsu w Netplanie i w naszym przypadku nosi on nazwę LAN, dlatego wpisujemy ją w parametrze INTERFACESv4. Po wprowadzeniu zmian zapisujemy plik i wychodzimy z edytora.
Drugi plik konfiguracyjny znajduje się w katalogu /etc/dhcp/. Przechodzimy do niego i tworzymy kopię zapasową oryginalnego pliku dhcpd.conf. Wykonujemy to za pomocą polecenia:
$ sudo cp /etc/dhcp/dhcpd.conf /etc/dhcp/dhcpd.conf.old
Sposób nazwania kopii zapasowej nie ma większego znaczenia – w naszym przypadku dodajemy rozszerzenie .old.
Skoro utworzyliśmy już kopię, możemy przejść do edycji pliku:
$ sudo nano /etc/dhcp/dhcpd.conf
Pierwszą zmianą, którą wprowadzimy, będzie odkomentowanie linii authoritative; (usuwamy znak #).
Następnie szukamy linii "A slightly different configuration for an internal subnet". Przedstawia ona przykładową konfigurację serwera DHCP. Usuwamy znaki # od linii subnet... aż do zamykającego nawiasu klamrowego. Nie usuwamy znaku # z linii zawierającej tekst "A slightly...", gdyż służy ona wyłącznie jako ułatwienie w lokalizacji odpowiedniego fragmentu. Jeśli odkomentujemy tę linię komentarza, serwer się nie uruchomi.
Przeanalizujmy teraz poszczególne parametry odkomentowanej sekcji:
- subnet X netmask Y { – parametr ten definiuje podsieć obsługiwaną przez serwer DHCP, dostarczając mu podstawowych informacji o niej. W miejscu X wpisujemy adres podsieci, natomiast w miejscu Y jej maskę w formacie dziesiętnym (np. 255.255.255.0);
- range X Y; – definiuje zakres, w jakim mają być przydzielane adresy IP klientom, gdzie X oznacza pierwszy adres z zakresu, a Y adres ostatni;
- option domain-name-servers X, Y; – w ramach tego parametru wpisujemy adresy serwerów DNS przekazywane klientom. Możemy podać pojedynczy adres IP lub kilka adresów oddzielonych przecinkami (bez spacji);
- option domain-name "X"; – w tym miejscu podajemy nazwę domenową naszej sieci. Jeśli jej nie posiadamy, możemy pozostawić wartość domyślną lub usunąć tę linię;
- option subnet-mask X; – określa maskę podsieci przekazywaną klientom w postaci dziesiętnej;
- option routers X; – wskazuje adres bramy domyślnej w naszej sieci;
- option broadcast-address X; – określa adres rozgłoszeniowy podsieci;
- default-lease-time X; – domyślny czas dzierżawy adresu IP, wyrażony w sekundach;
- max-lease-time X; – maksymalny czas dzierżawy, o jaki klient może zawnioskować, również podawany w sekundach.
Widzimy tutaj prawidłowo skonfigurowany plik.
Nadszedł czas na uruchomienie naszej usługi i zweryfikowanie, czy wszystko działa poprawnie. Wykonujemy to za pomocą następujących poleceń:
$ sudo systemctl restart isc-dhcp-server $ sudo systemctl status isc-dhcp-server
Ważne jest, aby na tym etapie karta sieciowa (w naszym przypadku LAN) była podłączona i aktywna – w przeciwnym razie usługa nie uruchomi się. Jeśli mimo to otrzymujemy status FAILED, możemy spróbować odczytać logi systemowe, choć rzadko dają one jednoznaczną odpowiedź. W takiej sytuacji najbardziej prawdopodobną przyczyną są błędy w pliku konfiguracyjnym.
Na komputerze klienckim przechodzimy do ustawień karty sieciowej. W przypadku systemu Ubuntu Desktop wybieramy opcję "Automatycznie (DHCP)". W systemie Windows opcja ta nosi nazwę "Uzyskaj adres IP automatycznie".
Przechodzimy do zakładki z informacjami o połączeniu i sprawdzamy, czy komputer uzyskał pierwszy adres IP z zdefiniowanego przez nas zakresu, poprawną bramę domyślną oraz adresy serwerów DNS.
Po wykonaniu polecenia ip a również widzimy, że klient otrzymał właściwą konfigurację. Aby upewnić się, że komunikacja przebiega bez zakłóceń, sprawdzamy łączność z serwerem za pomocą polecenia ping.
System Windows również poprawnie pobiera konfigurację sieciową.
Aktualne dzierżawy adresów możemy zobaczyć za pomocą komendy:
$ sudo dhcp-lease-list
W naszym przypadku na liście widnieją dwie pozycje – jedna dla systemu Ubuntu, druga dla systemu Windows.
Widzimy, że serwer również komunikuje się z klientami.
III. Rezerwacja adresu
Aby zarezerwować stały adres IP dla wybranego urządzenia, musimy powrócić do edycji pliku dhcpd.conf, odnaleźć sekcję host fantasia, która znajduje się poniżej naszej konfiguracji podsieci, a następnie ją odkomentować.
W miejsce nazwy "fantasia" możemy wpisać własną nazwę identyfikującą komputer kliencki. Wpis hardware ethernet uzupełniamy o fizyczny adres MAC karty sieciowej klienta, natomiast w parametrze fixed-address podajemy adres IP, który ma zostać na stałe przypisany do urządzenia.
Ponownie restartujemy serwer i sprawdzamy jego status:
$ sudo systemctl restart isc-dhcp-server $ sudo systemctl status isc-dhcp-server
Odnawiamy dzierżawę adresu IP na komputerze klienckim, dla którego przygotowaliśmy rezerwację, i upewniamy się, że przydzielony został właściwy, stały adres.