LEKCJA 4 - INSTALACJA UBUNTU DESKTOP

Wprowadzenie do lekcji

Wstępne przygotowanie maszyny wirtualnej w VMware

Przed przystąpieniem do instalacji Ubuntu 24.04 LTS w wersji Desktop (klienckiej) musimy odpowiednio skonfigurować maszynę wirtualną w VMware (Workstation / Player). Kluczowe są ustawienia karty graficznej oraz karty sieciowej. Kartę sieciową pozostawiamy w trybie NAT, a w sekcji Display włączamy akcelerację 3D.

Parametry maszyny wirtualnej:

  • Nazwa: Dowolna, np. Ubuntu_Desktop_24.04
  • Typ (Guest OS Family): Linux
  • Wersja (Version): Ubuntu 64-bit
  • Pamięć RAM: 4096 MB (zalecane minimum dla wydajnej pracy Ubuntu 24.04)
  • Procesory: minimum 2 rdzenie (Cores)
  • Dysk twardy: Wirtualny dysk (format VMDK)
  • Zarządzanie dyskiem: Dysk z dynamicznym rozrostem (Split virtual disk into multiple files lub Store virtual disk as a single file bez zaznaczania alokacji całości od razu)
  • Rozmiar dysku: 25 GB (minimum dla instalatora Ubuntu 24.04)
  • Karta graficzna (Display): Akceleracja 3D włączona (Accelerate 3D graphics)
  • Pamięć graficzna: 1 GB / domyślna zalecana przez VMware
  • Karta sieciowa (Network Adapter): Włączona, tryb NAT (Connected / Connect at power on)
Wskazówka: Tryb NAT zapewnia maszynie bezpośredni dostęp do Internetu za pośrednictwem Twojego komputera. Jest to niezbędne, aby instalator Ubuntu mógł od razu pobrać aktualizacje, sterowniki oraz polskie pakiety językowe.


O systemie Ubuntu Desktop 24.04 LTS

Wersja desktopowa Ubuntu 24.04 korzysta ze środowiska graficznego GNOME 46. Zapewnia ono nowoczesny interfejs, jednak wymaga znacznie więcej zasobów niż starsze wydania – stąd zalecenie przydzielenia co najmniej 4 GB pamięci RAM oraz 2 rdzeni procesora.

Włączenie akceleracji 3D w VMware zapobiega zacinaniu się animacji interfejsu (domyślnie działającego na serwerze wyświetlania Wayland). Większość codziennych czynności i konfiguracji wykonasz bezpośrednio w interfejsie graficznym, jednak przy bardziej zaawansowanych zadaniach przydatny będzie terminal.

Optymalizacja działania (VMware Tools): W przypadku Ubuntu 24.04 na platformie VMware nie trzeba ręcznie kompilować starych dodatków. Standardem jest pakiet open-source, który zazwyczaj instaluje się automatycznie lub poprzez proste polecenie w terminalu:


$ sudo apt update && sudo apt install open-vm-tools-desktop

Zapewnia on automatyczne dopasowywanie rozdzielczości ekranu, płynne współdzielenie schowka oraz przeciąganie plików (drag & drop).

Gdyby maszyna mimo to działała zbyt wolno na słabszym sprzęcie fizycznym, alternatywą są oficjalne lżejsze odmiany oparte na tej samej bazie: Xubuntu (środowisko XFCE) lub Lubuntu (środowisko LXQt). Mając gotową konfigurację sprzętową, możesz uruchomić maszynę i przejść do właściwej instalacji systemu.

I. Właściwe przygotowanie maszyny wirtualnej.

3-1

Pierwsze co widzimy to strona główna VMware Workstation. Aby utworzyć naszą wirtualną maszynę klikamy Create a new Virtual Machine.

3-2

W oknie kreatora wybieramy typ konfiguracji Typical (recommended), który w kilku prostych krokach pozwoli nam utworzyć maszynę wirtualną, a następnie klikamy Next.

3-3_4

W oknie Guest Operating System Installation określamy, z jakiego źródła zostanie zainstalowany system operacyjny:


  • Installer disc – pozwala na instalację systemu bezpośrednio z fizycznej płyty CD/DVD umieszczonej w napędzie komputera.
  • Installer disc image file (iso) – umożliwia wskazanie pobranego obrazu ISO za pomocą przycisku Browse... - W przypadku Ubuntu kreator wykryje system i domyślnie wymusi tryb *Easy Install* (automatyczną instalację z pominięciem części standardowych kroków instalatora).
  • I will install the operating system later – tworzy czystą maszynę wirtualną z pustym dyskiem twardym, do której obraz ISO podepniemy ręcznie.


Wybieramy opcję I will install the operating system later, aby zachować pełną kontrolę nad procesem instalacji, a następnie klikamy Next.

3-5

W kolejnym kroku, w oknie Select a Guest Operating System, zaznaczamy opcję Linux, z listy rozwijanej Version wybieramy Ubuntu 64-bit, po czym klikamy Next.

3-6

Musimy także nadać nazwę naszej maszynie wirtualnej. Domyślnie VMware ustawia nazwę systemu, który kreator wykryje z pliku .iso. Możemy też zmienić ścieżkę, w której nasza maszyna wirtualna zostanie zapisana.

3-7

W oknie Specify Disk Capacity konfigurujemy parametry wirtualnego dysku twardego:


  • Maximum disk size (GB) – określa maksymalną pojemność dysku przydzieloną dla maszyny; ustawiamy wartość 40 GB (jest to przestrzeń alokowana dynamicznie, co oznacza, że plik dysku na komputerze fizycznym rośnie wraz z instalacją programów i zapisywaniem danych, nie zajmując od razu całych 40 GB).
  • Store virtual disk as a single file – zapisuje cały wirtualny dysk w jednym dużym pliku ".vmdk", co zapewnia nieco lepszą wydajność operacji wejścia/wyjścia (I/O), lecz utrudnia przenoszenie maszyny na nośniki sformatowane w systemie FAT32 lub przesyłanie jej przez sieć.
  • Split virtual disk into multiple files – dzieli wirtualny dysk na mniejsze fragmenty (pliki do 2 GB każdy), co znacząco ułatwia kopiowanie, archiwizację i przenoszenie maszyny między różnymi stanowiskami komputerowymi.


Wybieramy opcję Split virtual disk into multiple files i klikamy Next, aby przejść do podsumowania.

3-8

W oknie podsumowania Ready to Create Virtual Machine widzimy wstępną konfigurację parametrów naszej maszyny:


Name – nazwa wirtualnej maszyny ("Ubuntu Desktop 64-bit").

Location – ścieżka na dysku fizycznym, gdzie zostaną zapisane pliki maszyny (u nas "D:\Virtual Machines\Ubuntu Desktop x64").

Version – wersja zgodności sprzętowej VMware (Workstation 25H2 or later).

Operating System – wybrany system operacyjny (Ubuntu 64-bit).

Hard Disk – przydzielony rozmiar dysku (40 GB w trybie dzielonym Split).

Memory – przydzielona domyślnie pamięć RAM (6144 MB / 6 GB).

Network Adapter – tryb pracy karty sieciowej (domyślnie NAT).

Other Devices – pozostałe komponenty, m.in. 2 rdzenie procesora, wirtualny napęd CD/DVD czy kontroler USB.


Zamiast od razu kończyć kreator, klikamy przycisk Customize Hardware..., aby ręcznie dostosować ustawienia sprzętowe oraz podpiąć pobrany obraz ISO systemu Ubuntu.

3-9

W oknie Hardware przechodzimy do zakładki Memory i w polu Memory for this virtual machine zwiększamy ilość pamięci RAM do 8192 MB (8 GB), co zapewni w pełni płynne i stabilne działanie naszego systemu.

3-10

Następnie przechodzimy do zakładki New CD/DVD (SATA), upewniamy się, że zaznaczona jest opcja Connect at power on, a następnie wybieramy Use ISO image file: i za pomocą przycisku Browse... wskazujemy plik z pobranym obrazem instalacyjnym Ubuntu Desktop 24.04 i klikamy Close.

3-11

Po zatwierdzeniu konfiguracji sprzętowej wracamy do okna podsumowania parametrów maszyny i klikamy Finish, aby sfinalizować proces jej tworzenia.

3-12

W oknie głównym nowo utworzonej maszyny klikamy opcję Power on this virtual machine, aby uruchomić maszynę wirtualną i zacząć instalacje naszego systemu.

3-13

Po uruchomieniu maszyny pojawi się menu programu rozruchowego GNU GRUB. Wybieramy pierwszą pozycję Try or Install Ubuntu i zatwierdzamy klawiszem Enter.

3-14

W oknie powitalnym instalatora z listy dostępnych języków wybieramy język Polski, po czym klikamy przycisk Dalej.

3-15

W oknie Ułatwienia dostępu w Ubuntu mamy możliwość włączenia dodatkowych opcji ułatwiających obsługę systemu (m.in. powiększenia ekranu, funkcji dla osób słabowidzących czy ułatwień pisania), jednak na tym etapie pomijamy konfigurację i klikamy Dalej.

3-16

W oknie Układ klawiatury wybieramy pozycję Polski i klikamy Dalej.

3-17

W oknie **Połącz się z Internetem** upewniamy się, że zaznaczona jest opcja **Użyj połączenia przewodowego** (dzięki wcześniej skonfigurowanej karcie sieciowej NAT maszyna wirtualna wykrywa ją jako połączenie kablowe), co pozwoli instalatorowi na pobranie niezbędnych aktualizacji i pakietów językowych. Następnie klikamy **Dalej**.

3-18

Widzimy, że dostępna jest aktualizacja instalatora. My klikamy przycisk "Pomiń".

3-19

W oknie Wypróbuj lub zainstaluj Ubuntu mamy do wyboru dwa tryby działania:

  • Zainstaluj Ubuntu – rozpoczyna właściwy proces instalacji systemu na dysku twardym.
  • Wypróbuj Ubuntu – uruchamia system w trybie Live CD (bezpośrednio z pamięci RAM), umożliwiając przetestowanie środowiska bez wprowadzania jakichkolwiek zmian na dysku.

Zaznaczamy opcję Zainstaluj Ubuntu i klikamy Dalej.

3-20

W oknie Rodzaj instalacji wybieramy sposób przeprowadzenia procesu:

  • Instalacja interaktywna – standardowy tryb graficzny, w którym użytkownik jest prowadzony krok po kroku przez wszystkie etapy konfiguracji.
  • Instalacja zautomatyzowana – tryb dla zaawansowanych administratorów, wykorzystujący wcześniej przygotowany plik konfiguracyjny "autoinstall.yaml" do automatycznego wdrożenia powtarzalnych instancji.

Zaznaczamy opcję Instalacja interaktywna i klikamy Dalej.

3-21

W oknie Programy wybieramy zestaw aplikacji, jaki ma zostać zainstalowany wraz z systemem:

  • Domyślny wybór – instalacja minimalna, zawierająca jedynie przeglądarkę internetową oraz podstawowe narzędzia systemowe.
  • Rozszerzony wybór – pełna instalacja, wzbogacona m.in. o pakiet biurowy (LibreOffice), odtwarzacze multimedialne i dodatkowe narzędzia użytkowe.

Zaznaczamy Rozszerzony wybór, aby uzyskać kompletny zestaw oprogramowania biurowego i użytkowego, a następnie klikamy Dalej.

3-22

Tu zaznaczamy pole Pobierz i zainstaluj obsługę dodatkowych formatów multimediów, po czym klikamy Dalej.

3-23

W oknie Konfiguracja dysku wybieramy sposób przygotowania partycji na naszym wirtualnym napędzie:

  • Wymaż dysk i zainstaluj Ubuntu – instalator automatycznie utworzy odpowiednią tabelę partycji i sformatuje cały przydzielony dysk wirtualny.
  • Ręczne partycjonowanie – pozwala na samodzielne zdefiniowanie układu partycji (np. osobnego punktu montowania dla "/home" czy konfiguracji partycji wymiany SWAP).

My zaznaczamy opcję Wymaż dysk i zainstaluj Ubuntu i klikamy Dalej.

3-24

W oknie Skonfiguruj swoje konto uzupełniamy formularz danymi widocznymi na zrzucie ekranu:

  • Twoje imię i nazwisko: "administrator"
  • Nazwa tego komputera: "client00"
  • Wybierz nazwę użytkownika: "administrator"
  • Hasło oraz Potwierdź swoje hasło: wprowadzamy ustalone hasło

Pola Wymaganie hasła do zalogowania oraz Użyj Active Directory pozostawiamy odznaczone, po czym klikamy Dalej.

3-25

W oknie Wybierz swoją strefę czasową upewniamy się, że jako lokalizacja wybrane jest Warsaw (strefa czasowa: Europe/Warsaw), a następnie klikamy przycisk Dalej.

3-26

W oknie Gotów do instalacji sprawdzamy poprawność podsumowania konfiguracji, a następnie klikamy przycisk Instaluj, aby rozpocząć proces instalacji systemu Ubuntu na dysku.

3-27

Teraz zaczęła się właściwa instalacja naszego Ubuntu na dysk. Czekamy aż instalacja dobiegnie do końca.

3-28

Nasz system zainstalował się poprawnie. Klikamy "Uruchom ponownie teraz".

3-29

W tym miejscu klikamy Enter, aby kontynuować ponowne uruchamianie się maszyny.

3-30

Po restarcie maszyny powinniśmy ujrzeć pulpit naszego Ubuntu.

II. Instalacja dodatków gościa.

3-31

Aby zainstalować dodatki gościa (VMware Tools), musimy wejść w terminal i wpisać komendę:

$ sudo apt update && sudo apt install open-vm-tools-desktop
3-32

Podczas instalacji VMware Tools, w przypadku wykrycia konfliktu wersji pliku konfiguracyjnego, wpisujemy "Y" i zatwierdzamy klawiszem Enter.

3-33

Po poprawnej instalacji powinniśmy zrestartować naszą maszynę wirtualną.

III. Konfiguracja karty sieciowej na kliencie.

3-34v2

Po zrestartowaniu maszyny wchodzimy w ustawienia naszej maszyny i zmieniamy typ karty sieciowej z NAT na VMnet2. Przez to ustawienie będziemy mieli połączenie z naszym serwerem.

3-35v2

Następnie musimy ustawić adres naszej karty sieciowej. Wchodzimy w ustawienia Sieci i klikamy ikonke ustawień przy naszej karcie sieciowej.

3-36v2

W zakładce IPv4 wybieramy Ręczne ustawienie adresów i wpisujemy nową adresację:

  • Adres IP: 192.168.10.11
  • Maska podsieci: 24-bitowa
  • Brama domyślna: Adres IP serwera
3-37

Testujemy połączenie z serwerem komendą:

$ ping 192.168.10.10

Widzimy też niżej, że nasza karta sieciowa przyjęła ustawiony przez nas wcześniej adres z końcówką 11.

3-38

To samo robimy na serwerze, lecz tym razem pingujemy adres klienta. Jeśli wszystko dobrze skonfigurowaliśmy to powinniśmy otrzymać wynik jak na zdjęciu powyżej.